Kişilik Bozuklukları - Mizmer-Bireysel Danışmanlık

Kişilik Bozuklukları Nelerdir?

Her biri, diğer insanlarla sağlıklı bir şekilde ilişki kurmakta sorun yaratacak kadar rahatsız edici olabilen ve önemli işlevsellik alanlarında önemli sıkıntı veya bozulmaya yol açabilen kişilik özellikleri tarafından tanımlanan ayrı bir akıl hastalığıdır.

Türler

DSM-5, kişilik bozukluklarını ortak temel özelliklere dayalı olarak üç grup veya küme halinde düzenler.

Küme A

Bu kişilik bozuklukları, tuhaf veya eksantrik davranışlarla karakterize edilir. A kümesi kişilik bozukluğu olan kişiler, davranışları tuhaf, şüpheli veya mesafeli olarak algılanabileceğinden ilişkilerde büyük bozulmalar yaşama eğilimindedir.

A Kümesi kişilik bozuklukları şunları içerir:

• ABD’deki yetişkinlerin %2,3 ila %4,4’ünü etkileyen paranoid kişilik bozukluğu Belirtiler arasında diğer insanlara karşı kronik, yaygın güvensizlik; arkadaşlar, aile ve partnerler de dahil olmak üzere başkaları tarafından aldatılma veya sömürülme şüphesi.
• Sosyal izolasyon ve diğer insanlara karşı ilgisizlik ile karakterize edilen şizoid kişilik bozukluğu . Erkekleri kadınlardan biraz daha fazla etkiler. Bu bozukluğu olan kişiler genellikle soğuk veya içine kapanık olarak tanımlanır, diğer insanlarla nadiren yakın ilişkilere sahiptir ve iç gözlem ve fantezi ile meşgul olabilir.
• Garip konuşma, davranış ve görünümün yanı sıra garip inançlar ve ilişki kurma zorluğu içeren şizotipal kişilik bozukluğu .

B Kümesi

B kümesi kişilik bozuklukları, dramatik veya düzensiz davranışlarla karakterize edilir. Bu kümeden bir kişilik bozukluğuna sahip kişiler ya çok yoğun duygular yaşarlar ya da aşırı derecede dürtüsel, teatral, rastgele veya kanunları çiğneyen davranışlarda bulunurlar.

Küme B kişilik bozuklukları şunları içerir:

• Diğer kişilik bozukluklarının çoğundan farklı olarak çocuklukta ortaya çıkma eğiliminde olan antisosyal kişilik bozukluğu (çoğu ergenliğe veya genç yetişkinliğe kadar belirginleşmez). Semptomlar, kurallara ve sosyal normlara aldırmamayı ve diğer insanlar için pişmanlık duymamayı içerir.
• Kişilerarası ilişkilerde, duygularda, benlik imajında ​​ve dürtüsel davranışlarda istikrarsızlık ile karakterize olan borderline kişilik bozukluğu .
• Aşırı duygusallık ve dikkat çekmeyi içeren, genellikle dikkat çekmek için sosyal olarak uygunsuz davranışlara yol açan histrionik kişilik bozukluğu .
• Ben merkezlilik, abartılı benlik imajı ve başkaları için empati eksikliği ile ilişkili olan ve genellikle benlik duygusundaki altta yatan bir kırılganlık tarafından yönlendirilen narsisistik kişilik bozukluğu.

C kümesi 

Küme C kişilik bozuklukları, kaygı ile karakterizedir. Bu kümede kişilik bozukluğu olan kişiler, yaygın kaygı ve/veya korku yaşama eğilimindedir.

Küme C kişilik bozuklukları şunları içerir:

• Kaçınan kişilik bozukluğu , başkaları tarafından yetersizlik ve eleştirilme korkularının körüklediği bir sosyal ketlenme ve kaçınma modelidir.
• Bağımlı kişilik bozukluğu , yalnız kalma korkusunu içerir ve genellikle bu bozukluğu olan kişilerin başka insanların kendileriyle ilgilenmesini sağlamaya çalışmak için bir şeyler yapmasına neden olur.
• Düzenlilik, mükemmellik ve ilişkilerin kontrolü ile meşgul olma ile karakterize edilen obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu . Benzer şekilde adlandırılsa da, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ile aynı şey değildir .

Belirtiler

Kişilik bozuklukları ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde ortaya çıkma eğilimindedir, uzun yıllar devam eder ve büyük sıkıntıya neden olabilir. Potansiyel olarak diğer insanlarla büyük çatışmalara neden olabilir, ilişkileri, sosyal durumları ve yaşam hedeflerini etkileyebilirler. Kişilik bozukluğu olan kişiler genellikle sorunları olduğunun farkına varmazlar ve çoğu zaman çevrelerindeki insanlara (klinisyenler dahil) kafa karıştırıcı ve sinir bozucu olurlar.

Kişilik bozukluklarının belirli semptomları iki kategoriye ayrılabilir: öz kimlik ve kişilerarası işlevsellik.

Öz kimlik sorunları şunları içerir:

• Kararsız öz imaj
• Değerler, hedefler ve görünümdeki tutarsızlıklar

Kişilerarası sorunlar şunları içerir:

• Başkalarına karşı duyarsız olmak (empati yapamamak)
• Kendileri ve başkaları arasındaki sınırları bilmede zorluk
• Tutarsız, mesafeli, aşırı duygusal, küfürlü veya sorumsuz ilişki kurma tarzları

Teşhis

DMS-5’e göre bir kişinin kişilik bozukluğu tanısı alabilmesi için aşağıdaki kriterleri karşılaması gerekir:

• Sosyal işleyişi, işi, okulu ve yakın ilişkileri etkileyen kronik ve yaygın davranış kalıpları
• Aşağıdaki dört alandan ikisini veya daha fazlasını etkileyen belirtiler: düşünceler, duygular, kişilerarası işlevsellik, dürtü kontrolü
• Ergenliğe veya erken yetişkinliğe kadar izlenebilen davranış kalıplarının başlangıcı
• Başka herhangi bir zihinsel bozukluk, madde kullanımı veya tıbbi durumlarla açıklanamayan davranış kalıpları

Ayırıcı tanı

 Bir klinisyen bir kişilik bozukluğunu teşhis etmeden önce , semptomlara neden olabilecek diğer bozuklukları veya tıbbi durumları ekarte etmek için ayırıcı tanı yapmalıdır  .

Ayırıcı tanı çok önemlidir, ancak kişilik bozuklukları genellikle  diğer akıl hastalıklarıyla birlikte ortaya çıktığı için zor olabilir . Bir kişilik bozukluğu kriterlerini karşılayan bir kişi, genellikle bir veya daha fazla kişilik bozukluğu kriterlerini de karşılayacaktır.

Nedenler

Kişilik bozuklukları ayrımcılık yapmaz. Genel popülasyonun yaklaşık %10’u ve klinik ortamlardaki psikiyatri hastalarının yaklaşık yarısı kişilik bozukluğuna sahiptir.

Uzmanlar kişilik bozukluklarının nedenlerini henüz tam olarak anlamamış olsalar da hem genetik hem de çevresel faktörlerin rol oynadığına inanıyorlar.

Kişilik bozukluklarının kabaca %50’si genetik faktörlere ve aile geçmişine atfedilir. 1 Genetik zayıflıklar insanları bu koşullara karşı daha duyarlı hale getirebilirken, deneyimler ve diğer çevresel faktörler bir kişilik bozukluğunun gelişiminde tetikleyici olarak hareket edebilir.

Çocukluk travması öyküsü ile sözlü taciz arasında da önemli bir ilişki vardır. Bir araştırma, sözlü tacize uğrayan çocukların yetişkinlikte sınırda, narsistik, obsesif-kompulsif veya paranoid kişilik bozukluklarına sahip olma olasılığının üç kat daha fazla olduğunu buldu.

Çocuklarda ışığa, gürültüye, dokuya ve diğer uyaranlara karşı hassasiyet de dahil olmak üzere yüksek tepkisellik, belirli kişilik bozukluklarıyla da ilişkilendirilmiştir.

Tedavi

Klinik depresyon ve bipolar bozukluk gibi duygudurum bozukluklarıyla karşılaştırıldığında, kişilik bozukluklarının nasıl etkili bir şekilde tedavi edileceğine dair tarihsel olarak nispeten az sayıda çalışma yapılmıştır. Pek çok uzman, kişilik bozukluklarının, tanım gereği uzun süredir devam eden kişilik kalıpları oldukları için tedavi edilmesinin zor olduğuna inanmaktadır. Bununla birlikte, kişilik bozuklukları için etkili bulunan kanıta dayalı tedavilerin sayısı giderek artmaktadır.

Genel olarak, kişilik bozukluğu tedavisinin amacı şunları içerir: 

• Sübjektif sıkıntı ve anksiyete ve depresyon gibi semptomları azaltmak
• İnsanların sorunlarının kendi içlerinde olan yönlerini anlamalarına yardımcı olmak
• Pervasızlık, sosyal izolasyon, girişkenlik eksikliği ve öfke patlamaları dahil uyumsuz ve sosyal olarak istenmeyen davranışları değiştirmek
• Bağımlılık, güvensizlik, kibir ve manipülatiflik gibi sorunlu kişilik özelliklerini değiştirme

Psikoterapi

Ulusal Akıl Hastalıkları İttifakı (NAMI), kişilik bozukluklarının tedavisinde faydalı olabilecek çeşitli psikoterapi türlerini listeler:

• Kendine zarar verme ve intiharla ilgili dürtülerle başa çıkmak, duyguları düzenlemek ve ilişkileri geliştirmek için başa çıkma becerileri ve stratejileri öğreten diyalektik davranış terapisi (DBT) .
• NAMI tarafından belirtildiği gibi amacı “olumsuz düşünceleri tanımak ve etkili başa çıkma stratejilerini öğrenmek" olan bilişsel davranışçı terapi (CBT) .
• İnsanlara içsel zihin durumlarını ve başkalarınınkileri fark etmeyi ve yansıtmayı öğreten zihinselleştirme temelli terapi (MBT) .
• Doğrudan bakamayacağımız kadar acı veren rahatsız edici duyguların, dürtülerin ve düşüncelerin barındırıldığı bilinçaltına büyük önem veren  psikodinamik terapi .
• Aile üyelerinin birbirlerine karşı sağlıksız tepkileri değiştirmeyi ve etkili iletişim becerilerini öğrenmeyi öğrendiği aile terapisi .

İlaç tedavisi

İlaç, ilişkili veya eşlik eden depresyon veya anksiyeteyi tedavi etmek için yararlı olabilir. Belirtilerinize bağlı olarak, sağlık uzmanınız aşağıdakilerden birini veya birkaçını reçete edebilir:

• Anti-anksiyete ilacı
• antidepresan
• antipsikotik
• duygudurum düzenleyici

başa çıkma

Bir kişilik bozukluğuyla nasıl başa çıkacağınızı öğrenmek, en iyi şekilde işlev görmenin anahtarıdır. Profesyonel destek aramaya ek olarak, güçlü duygularla mücadele ederken size yardımcı olabilecek destekleyici bir arkadaşa veya aile üyesine ulaşmak önemlidir. Aklınızda destekleyici biri yoksa ve bir kriz içindeyseniz, bir yardım hattını arayın .

• Uzman ol . Durumunuz hakkında ne kadar çok şey bilirseniz, semptomları o kadar iyi anlayabilir ve bunlarla başa çıkabilirsiniz. Durumunuzla ilgili eğitim, tedavi kursuna kalmanız için sizi motive etmeye de yardımcı olabilir.
• Tedavinizde aktif rol oynayın . Terapi seansları sırasında ve sonrasında tedavi hedeflerinizi düşünmek için zaman ayırın. Kendinizi iyi hissetmiyorsanız bile, sağlık uzmanınızla konuşmadan seanslarınızı atlamayın veya ilaçlarınızı almayı bırakmayın. Benzer şekilde, düzenli randevulara bağlı kaldığınızdan emin olun.
• Kişisel bakım stratejileri uygulayın . Düzenli egzersiz ve tutarlı yeme ve uyku programları, ruh hali değişimlerini önlemeye ve kaygı, stres ve depresyonu yönetmeye yardımcı olabilir. Semptomları kötüleştirebilecek ve ilaçlarla etkileşime girebilecek uyuşturucu ve alkolden kaçınmak da önemlidir.